Tło historyczne

Kobiety duchownymi w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce

Historia

lata dwudzieste XX wieku – kobiety mają możliwość studiowania teologii na Wydziale Teologii Ewangelickiej Uniwersytetu Warszawskiego;

1934 – pierwsza kobieta – Cecylia Gerwin (1.08.1906-26.10.1943) – po ukończeniu studiów teologicznych uzyskuje tytuł kandydatki teologii i pracuje w parafii warszawskiej jako katechetka, w okresie II wojny światowej umiera w wieku 37 lat z powodu ciężkiej choroby (stwardnienie rozsiane);

1938Irena Heintze z d. Goller (23.02.1913-7.04.2011) zdaje I egzamin konsystorski (pro venia concionandi) i w dniu 9 października 1938 roku, podczas ordynacji 8 duchownych, otrzymuje błogosławieństwo do pracy w Kościele od ks. bp Juliusza Bursche, zostaje równocześnie delegowana do pracy duszpasterskiej wśród młodzieży i współpracy w tym zakresie z ks. Tadeuszem Wojakiem (ogólnopolskim duszpasterzem młodzieżowym);

1947-1948 – służba duszpasterska Ireny Heintze na Mazurach; objęcie opieką duszpasterską 2000 parafian w 30 wioskach wokół Biesala: nauczanie lekcji religii w 7 punktach katechetycznych, przygotowywanie do konfirmacji, praca młodzieżowa, prowadzenie nabożeństw w Dłużniewie i Mańkach, prowadzenie Chrztów i pogrzebów, organizacja pomocy charytatywnej dla Mazurów, pomoc w sprzątaniu kościołów itp., w latach późniejszych Irena Heintze była m. in. pracownicą Biura Konsystorza, a w latach 1954-1967 redaktor naczelną czasopisma „Zwiastun”, była pierwszą kobietą diakonem (na podstawie §36, pkt 4 Pragmatyki Służbowej z 1999 roku);

1952-1953 – dyskusja na łamach „Strażnicy Ewangelicznej” na temat ordynacji kobiet na duchownych (argumenty za i przeciw przedstawiali m.in. ks. Paweł Kubiczek, Ewa Dolej, Robert Kożusznik, Stefania Taflińska, Stefan Trojanowski, );

1957-1958 – dyskusja na temat ordynacji kobiet podczas synodów Kościoła;

27.01.1963 – Naczelna Rada Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w PRL zatwierdza uchwałę, na mocy której absolwentki teologii, które zdały I egzamin konsystorski uzyskują prawo do starania się o wprowadzenie w urząd nauczania kościelnego;

15.12.1963 – wprowadzenie w urząd nauczania kościelnego czterech magistrów teologii ewangelickiej: Janiny Kiszy-Bruell, Heleny Gajdacz, Emilii Grochal i Krystyny Frank-Smoleńskiej;

1964-1993 – wprowadzenie w urząd nauczania kościelnego 17 kobiet z wykształceniem teologicznym;

16-17.04.1983 – podczas 4. sesji VII Synodu Kościoła został uchwalony porządek nabożeństwa odprawianego przez katechetki, ewangelistów i lektorów;

9-10.04.1994 – wraca dyskusja na temat ordynacji kobiet: podczas obrad 5. sesji IX Synodu Kościoła w Warszawie ks. Piotr Gaś zgłosił wniosek przyjęty większością 42 głosów: „Synod prosi komisję teologiczną o przygotowanie do 6 sesji IX Synodu Kościoła projektu oficjalnego stanowiska Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP w sprawie ordynacji kobiet”;

28-30.04.1995 – (7 sesja IX Synodu) Komisja Teologiczna, realizując uchwałę 5 sesji IX Synodu, w swoim sprawozdaniu przedstawia studium na temat „Kobieta w służbie Słowa Bożego”, zauważa, że sprawa ordynacji kobiet wymaga szerszej dyskusji; na tej samej sesji Synodalna Komisja Kobiet zgłasza pod obrady Synodu Kościoła uchwałę dotyczącą ordynacji kobiet podkreślając, że „panie, które ukończyły Chrześcijańską Akademię Teologiczną pracując w parafiach, często w trudnych warunkach, wykonują pracę taką samą jak ich koledzy księża.” Rada Synodalna zaproponowała przesłać wniosek do Komisji Synodalnych i członków Synodu wraz z materiałem dostarczonym Synodowi przez Synodalną Komisję Teologiczną oraz zasięgnąć opinii osób zainteresowanych. Głosowanie nad wnioskiem uznano za przedwczesne i niemożliwe do przeprowadzenia.

15.10.1995 – Zgromadzenie Parafialne Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Szczecinie przyjęło wniosek skierowany do Synodu Kościoła o zmianę ZPW §8 pkt 1 i zwróciło się z prośbą o ordynację mgr Małgorzaty Gaś i skierowanie jej jako wikariusza do Parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Szczecinie; powyższy wniosek został złożony na 8. sesji IX Synodu Kościoła, lecz z uwagi na brak quorum głosowanie nad zmianą ZPW nie było możliwe; pojawia się ponownie kwestia szerszej dyskusji, lecz także propozycja ankiety; podczas kolejnej sesji wiosennej Komisja Teologiczna zapowiada przygotowanie uzasadnienia w sprawie wniosku o ordynację kobiet;

1997-2000 – dyskusje na temat ordynacji kobiet i roli kobiet w Kościele w periodykach ewangelickich i czasopismach naukowych, w ramach konferencji i kolejnych sesji synodów: podczas 3. sesji X Synodu (18-19.04.1998) Synod zleca Komisji ds. Teologii i Duszpasterstwa opracowanie projektu stanowiska Kościoła w sprawie ordynacji kobiet na urząd duchowny w Kościele; X i XI Synod Kościoła dyskutując nad Zasadniczym Prawem Wewnętrznym, oraz w latach 1998 – 1999 nad Pragmatyką Służbową Kościoła, która ostatecznie weszła w życie Kościoła dnia 28 XI 1999 r. nie zadecydował jednak o wprowadzeniu ordynacji kobiet w posłudze księdza – prezbitera i biskupa;

28 listopada 1999 – na 4 Sesji Synodu Kościoła X Kadencji zostaje zatwierdzona Pragmatyka Służbowa. Stwierdza ona, że „Kościół uznaje jeden urząd duchowny, który posiada trzy posługi o nazwach: Biskup –<episkopos>, Prezbiter (ksiądz) –<presbiteros>, Diakon –<diakonos>, ponadto do posługi diakona mogą być powołani zarówno mężczyźni jak i kobiety. Pragmatyka Służbowa wspomina, że dotychczasowe „wprowadzenie w urząd nauczania kościelnego” uznaje się z mocy prawa za równoważne z ordynacją diakonacką. Zmiany wprowadzone w Pragmatyce Służbowej wpłynęły także na kształt Zasadniczego Prawa Wewnętrznego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. W konsekwencji do 1999 r. Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce ordynuje kobiety, lecz tylko do posługi diakona;

2000 – na urząd diakona zostają ordynowane 4 kobiety z wykształceniem teologicznym; (diakon Magdalenę Kluz delegowano do pracy w Kościele Ewangelicko-Luterańskim w Wielkiej Brytanii)

28-30.09.2007 – XVI Forum Kobiet Luterańskich podjęło podczas obrad temat ordynacji „Za i przeciw ordynacji kobiet”, podparty on został cytatem z Biblii: „Nie masz (…) mężczyzny ani kobiety; albowiem wszyscy jedno jesteście w Chrystusie” (Ga 3,28); temat został podjęty na prośbę Biskupa Kościoła ks. Janusza Jaguckiego, który zwrócił się do Forum o przedstawienie swojego stanowiska na temat ordynacji kobiet; wynikiem obrad Forum były dwa wnioski przedstawione w Dokumencie Końcowym: 1. Forum domaga się zajęcia stanowiska Kościoła w sprawie ordynacji kobiet. 2. Postuluje się za taką zmianą prawa kościelnego, aby ordynacja była możliwa.

26-28.10.2007 – w nawiązaniu do postulatu zawartego w Dokumencie Końcowym XVI Ogólnopolskiego Forum Kobiet Luterańskich, Synodalna Komisja ds. Kobiet, na 2 sesji XII Synodu w Warszawie zgłosiła wniosek o podjęcie dyskusji na temat: Ordynacja kobiet w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w RP.

18.10.2008 – Uchwała Komisji Teologii i Konfesji, podjęta podczas posiedzenia synodu 18 października 2008 r. w Bielsku-Białej dotycząca możliwości ordynacji kobiet w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce, określa, że mimo istniejących ograniczeń płciowych w pełnieniu urzędu duchownego służby prezbiteriatu, które mają charakter społeczny, kulturowy, kościelno-prawny czy kościelno-socjalny, z perspektywy teologicznej należy dopuścić możliwość ordynacji kobiet na urząd duchowny służby prezbiteriatu;

22.03.2010 – Na 7 sesję XII Synodu Kościoła złożono wniosek o wprowadzenie w § 18 pkt 2 Zasadniczego Prawa Wewnętrznego Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego zmiany następującej treści: „Do posługi Prezbitera (Księdza) w Kościele mogą byś powołane przez wyświęcenie (ordynacje) osoby (kobiety i mężczyźni), które…..” – dalsza część punktu 2 bez zmian. Wniosek zgłosił Biskup Diecezji Warszawskiej, ks. bp Mieczysław Cieślar, realizując uchwałę Synodu Diecezji Warszawskiej, który na sesji jesiennej 2009, poświęconej ordynacji kobiet w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce, poparł ordynację kobiet w i zobowiązał biskupa diecezji i synodałów z diecezji warszawskiej do złożenia odpowiedniego wniosku na najbliższej sesji Synodu Kościoła;

16.10.2010 – Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, podczas 8. sesji XII Synodu Kościoła w Bielsku-Białej, opowiedział się przeciw ordynacji kobiet na księży. W wyniku tajnego głosowania 33 członków Synodu Kościoła opowiedziało się „przeciw”, a 20 „za”, wstrzymujących się od głosowania było 7;

11.05.2013 – ordynacja mgr Izabeli Sikory na duchownego ewangelickiego w posłudze diakona, ordynacji dokonał ks. bp Jerzy Samiec, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce, asystentami byli ks. Karol Baumann i ks. Sławomir Sikora.

25-27.04.2014 – Biskup Kościoła, ks. Jerzy Samiec, podczas swojego sprawozdania na 5. sesji XIII Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Polsce przedstawił, wizję kierunków rozwoju Kościoła na lata 2014 – 2020. Powiedział, że jednym z zadań stojących przed Kościołem w najbliższym czasie jest kwestia ordynacji kobiet: „Potrzebujemy głębokiej dyskusji teologicznej, w której zostaną podane argumenty zarówno przeciw, jak i za ordynacją. Uważam, że Synod podejmując decyzję o ordynacji lub jej braku powinien znać wszystkie argumenty i stanowiska teologiczne. Potrzebujemy przeprowadzenia szerokich międzynarodowych konsultacji dotyczących skutków wprowadzenia ordynacji kobiet w kościołach luterańskich. Powinniśmy znać dobrodziejstwa, które przyniosła ordynacja oraz problemy, które wraz z nią się pojawiły. Cenną też powinna być wiedza na temat tego, jak rozwiązano pojawiające się trudności w innych krajach. Może uda się dotrzeć do rzetelnych, pozbawionych ideologicznego zabarwienia badań, oceniających po kilkudziesięciu latach skutki, jakie przyniosła ordynacja kobiet. Potrzebujemy nazwania wszystkich możliwych konsekwencji związanych z ordynacją kobiet w Polsce. Obszary zostały już nazwane: przestrzeń społeczna, socjalna, organizacyjna pracy duchownego, ekonomiczna, ekumeniczna, to tylko kilka płaszczyzn, w których mogą pojawić się problemy. Dlatego powinniśmy, diagnozując przewidywane problemy, konsekwentnie pracować nad zmianami systemowymi tak, aby gdyby zapadła decyzja o ordynacji kobiet, być przygotowanym na jej wprowadzenie, unikając problemów.”

12-13.09.2014 – XX Forum Ewangelickie w Wiśle Jaworniku pod hasłem: „Kobiety w społecznościach Kościołów ewangelickich – tradycja, współczesność, perspektywy”, uczestnicy forum przyjęli uchwałę, w której wnioskują do Synodu Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP o wprowadzenie ordynacji kobiet na księży;

22.05.2015 – Konferencja naukowa w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej pt. „Ordynacja kobiet w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce”.


Tekst omawiający dyskusję nad ordynacją kobiet w Kościele Ewangelicko-Augsburskim w Polsce

>> ks. Tadeusz Konik: „W kręgu polskiej dyskusji nad ordynacją kobiet”

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress